Opvoeding

Je hoeft je kinderen niet op te voeden, ze doen je toch alles na.

Een uitspraak die mij aan het denken zette. Je zou er welhaast van in de lach schieten, want het is zó herkenbaar, eigenlijk. Toch is opvoeding iets bijzonders, een verantwoordelijke taak in het leven van prille ouders. Er zijn vele duizenden boeken over de opvoeding van kinderen geschreven en vooral over hóe je ze moet opvoeden. Ze zijn aan mij voorbijgegaan, toch heb ik samen met mijn vrouw een zoon opgevoed. Hij is nu 27 jaar oud, woont samen met een vriendin in een eigen huis, denken er zelf aan over een paar jaar kinderen in de wereld te zetten. Wat mij is bijgebleven over al die jaren van opvoeding is, dat ik mij steeds voor ogen hield dat ik de liefde voor mijn zoon moest laten zien en voelen. Natuurlijk werd er gecoorigeerd en gestraft, er werd gelachen en gehuild, soms was er boosheid en verdriet, maar meestal was er naar mijn gevoel vooral harmonie. Die toestand is heel moeilijk te beschrijven. Wat ik weet is dat onze zoon zonder noemenswaardige problemen volwassen is geworden, hij heeft zonder echte problemen zijn studies afgemaakt en werkt nu als ingenieur in een bedrijf. De relatie met zijn vriendin mag als zeer liefdevol worden gezien. Wij hebben met hem tientallen bergtoppen in Oostenrijk beklommen, hij heeft de Kennedymars (80 km) op 14 jarige leeftijd gelopen. Wat ons betreft mogen wij spreken van een uiterst rustige en harmonieuze opvoeding, dat in tegenstelling tot mijn eigen opvoeding, waarover ik uitgebreid schrijf in mijn boek De Blauwe Diender.

Als politieman ben ik in die 39 jaar heel wat problemen rond opvoeding van kinderen tegen gekomen. Omdat ik hoofdzakelijk in aanraking kwam met zg. ontspoorde kinderen moest ik uiterst waakzaam zijn, dat ik deze kinderen niet als een soort maatstaf voor alle kinderen in de maatschappij ging zien. Op zestien miljoen inwoners zal dat aantal relatief klein zijn, maar wat zeggen aantallen? Niet veel toch?
Ja, je kunt er mee rekenen en tegenwoordig kun je er zelfs mee scoren, op politiek of hulpverlenend gebied. Hoe groter de getallen en hoe dikker de nota's, hoe meer indruk.

Zouden de mensen de zich in dat verband bezig houden met budgetten, cijfers en statistieken, wel écht weten dat het gaat om unieke persoonlijke individuen, echte mensen zoals jij en ik, mét gevoelens? O ja natuurlijk, ik heb mij ook wel eens gestoord aan ouders die de politie belden omdat zoonlief van 12 jaar niet in bed wilde en met bloempotten begon te gooien. Dat zijn van die verhaaltjes die telkens weer verteld worden als het om de opvoeding van kinderen gaat. Maar er zit wel een groot verhaal achter zo'n hilarische gebeurtenis, waar wij ons als politiemensen natuurlijk niet in hoeven te verdiepen en waar wij ons in feite ook niet mee zouden moeten bemoeien. Die betreffende ouders waren écht ten einde raad en wisten niet meer hoe zij dat kind in het gareel moesten krijgen.

Misschien is het je opgevallen dat het ook altijd over die andere kinderen gaat, want "die van mij doen zoiets niet, die zijn fatsoenlijk opgevoed" hoor je dan altijd zeggen.. Voor de kinderen van gescheiden ouders wordt gezorgd voor een omgangsregeling, alsof het kind plotseling de status van een of ander voorwerp heeft gekregen, dat nu eens hier en dan eens daar wordt gebracht. Liefde voor de kinderen? Natuurlijk, dat is toch vanzelfsprekend? Vanzelfsprekend hou je van je kinderen, je hebt alles voor ze over, tot en met een omgangsregeling toe. De toehoorder, waartegen je zoiets vertelt, zegt dat het wel begrijpelijk is, want die heeft meestal zelf ook niet zo'n geweldig leven achter de rug.

Dan komen mensen bij de politie om hun kind op te halen, dat baldadig is geweest of iets heeft gestolen. De schaamte straalt van die mensen af, zeker als het gaat om fatsoenlijke mensen, waar zoiets nog nooit is voorgekomen. Anderen reageren hun onbewuste frustraties af op de politie of de Jeugdzorg etc. Of ze schreeuwen in het bijzijn dat wij hun zoon of dochter maar eens flink moeten aanpakken of een tijdje in een cel moeten opsluiten. Je zou als kind zoiets maar van je ouders moeten horen? In probleemwijken schrikt men niet altijd meer van een winkeldiefstal, een vernieling of een mishandeling, ouders komen hun kinderen soms nog niet eens meer afhalen. Maak hem maar eens bang, zeggen ze ook wel eens tegen ons, alsof daar hún probleem mee is opgelost....én dat van anderen.

Ik heb de laatste jaren geprobeerd om dergelijke kinderen liefdevol te benaderen, zonder te oordelen of hun een etiket op te plakken, met respect. Dan zie je dat zo'n kind van rond de 15 jaar veel verdriet heeft, dit ook durft te uiten en openlijk uitspreekt dat hij of zij geen liefde of aandacht krijgt. Die kinderen zeggen dat ze zichzelf niets waard vinden, dat ze geen zelfvertrouwen hebben en dat ze overal en door iedereen worden uitgescholden of gekleineerd, ook door ouders. In die verhoorkamer spelen zich taferelen af, waar ouders totaal geen weet van hebben. Ik vertelde dit dan tegen die ouders en probeerde hun op dezelfde liefdevolle manier, met evenveel respect te benaderen. Dan hoorde ik de trieste verhalen van die ouders, in welke problemen zij verzeild zijn geraakt en wat zij allemaal hebben moeten doorstaan in hun leven. Nu hoor ik die verhalen niet meer, omdat ik sinds maart 2006 geen rechercheur meer ben. Ik heb het stokje overgegeven aan een paar collega's, die ik de laatste jaren heb mogen begeleiden tijdens hun stage bij de recherche. Zij begrepen waar ik mee bezig ben en ik zag, dat zij in staat waren deze mensen op een soortgelijke manier te benaderen. Wellicht kunnen zij straks het stokje weer overgeven aan anderen.

Ik heb mij vaak afgevraagd, waarom mensen zoveel over zichzelf, over hun kinderen en over hun problemen m.b.t. de opvoeding tegen mij vertelden? Is dat alleen maar omdat ik mij daarvoor openstelde of heeft het misschien ook met mijn eigen (jeugd)ervaringen te maken? Ik denk het wel en daarom wordt in deze rubriek aandacht geschonken aan het fenomeen opvoeding waarmee door zovelen naar mijn gevoel veel te lichtzinnig wordt omgegaan.