Recensie ‘Dochters’ van Ton van Reen

Dochters, roman van Ton van Reen.


Een van de vele boeken van de Limburgse schrijver Ton van Reen. Een meesterwerk dat ik niet snel zal vergeten. Het leven van journalist Lennert Rosenberg krijgt een extra dimensie als hij op weg is naar Zwitserland voor de bruiloft van zijn dochter. In het station ontmoet hij onverwacht een jonge vrouw, Nena. Als snel blijkt dat zij gezamenlijke interesses hebben. Het verhaal gaat niet over ingewikkelde relaties, maar al snel blijkt dat zij elkaar begrijpen in hun opvattingen over vrijheid. Zij vertellen elkaar veel over zichzelf en dat brengt hen dichter bij elkaar. Hij ziet haar min of meer als zijn dochter en zij ziet hem als een vader. Gaandeweg het verhaal blijkt dat Lennert zijn eigen geschiedenis is ontvlucht door zich in Afrika te vestigen. Nena vertelt over haar eigen levensverhaal en over de rol van haar familie die in de oorlog naar Zwitserland vluchtte.

Het verhaal laat mij een beeld over de oorlog zien, dat steeds meer duidelijk maakt hoe men in Europa dacht over Joden en vooral hoe sommige Joden zichzelf zagen binnen hun eigen leefomgeving en hoe zij hun eigen afkomst verloochenden. Tegelijkertijd loopt er door het verhaal een rode draad van anekdotes en journalistieke aantekeningen over Afrikaanse landen en dienovereenkomstige culturele, sociale en politieke bijzonderheden. Dat laatste verrijkt mij als lezer in mijn kennis over een enorm continent, waarvan ik eigenlijk slechts een fractie weet.
Ton neemt mij mee op reis, hij vertelt mij verhalen opdat ik zal begrijpen hoe het er in Afrika toegaat, waarom de dingen gebeuren zoals ze gebeuren, ook politiek gezien. Het verveelt geen moment, ik voelde me er als het ware ingezogen. Ton heeft een pakkende en boeiende vertelstijl. Ik heb hem persoonlijk een aantal keren gesproken en hem horen vertellen. Zoals hij vertelt, zo schrijft hij, alles wat hij zegt en schrijft is voor mij interessant.

Ik zal snel verdergaan met het mij verdiepen in zijn schrijfkunst. Het volgende boek ligt al te wachten.

Jacques Smeets

Elsloo, 2 januari 2018

Vogelvrij

Vrijdag, 7 juni 2019, was ik op uitnodiging van beeldend kunstenaar Jan CM Peeters uit Baexem aanwezig bij de opening van een expositie in de Missiekapel naast de kerk te Heythuysen. Daar exposeerde beeldhouwer Godelieve Geurts uit Roermond haar werk ‘Vogelvrij’, een installatie bestaande uit twee uit sloopijzer geslepen en gelaste beelden (zie foto’s) en boot en een persoon.

Lees verder →

Witte kruisen

Memorial Day Margraten.
Het is elk jaar weer een indrukwekkend moment op de Amerikaanse militaire begraafplaats te Margraten.
De zaterdag, voorafgaande aan dit herdenkingsdag, stond er in Horizon (bijlage bij dagblad De Limburger) deze schitterende foto van Peter Schols. Diep onder de indruk bij het zien van zoveel witte kruisen ontsproten aan mijn brein de volgende woorden:

Margraten. 22/05/2019. Amerikaans kerkhof, voorbereidingen Memorial Day.

 
Witte kruisen
 
Oneindig ver reiken de gedachten
Bij de talloze rijen witte kruisen
Hier rusten duizenden helden
Hebben geen weet van het ritueel
Dat zich jaarlijks boven hen afspeelt
 
Zij marcheerden de dood tegemoet
Heldhaftig, aangemoedigd door hun leiders
Sterven voor het vaderland maakt moedig
Zelfs als het vaderland achter hun ligt
En zij de kogelregen tegemoet lopen
 
De wind boven de witte kruisen heeft zich gelegd
Totdat straaljagers hoog boven hun hoofden
De stilte bruut verbreken met een eresaluut
Voor de soldaten die hun leven gaven
Opdat wij in vrijheid kunnen leven
 
Zij volgden slechts de bevelen op
Ontsnappen aan de dood was onmogelijk
Wat restte bleek ijdele hoop op overleven
Strak in het gareel blijven was het motto
De vijand moest worden verslagen
 
Slechts weinigen overleefden de run
Enkelen herdenken ook dit jaar nog
De kameraden die zij zagen vallen
Wellicht staan deze veteranen
Voor het laatst aan de witte kruisen
 
Geen enkele vogel op deze gedenkplaats
Floot in die zwarte periode zijn lied
Zoals de mensen tussen de witte kruisen
Niet voelen wat de helden toen voelden
Nooit de bevelen hebben gehoord
 
Grasmaaiers doen gestaag hun werk
In het gelid, zoals de soldaten marcheerden
De begraafplaats mag geen smet vertonen
De witte kruisen en het groene gras zijn symbolen
Van oprecht eerbetoon aan de soldaten van toen
 
Zolang de grasmaaiers hun werk doen
Is oorlog heel ver van ons vandaan
Blijven wij gedenken, ieder jaar weer
De helden die hun leven gaven
Beloond met een witte kruisen
 
Foto: @ Peter Schols
Tekst: @ Jacques Smeets

Emotieloos

Het debat tussen premier Mark Rutte en Thierry Baudet van Form voor Democratie was eigenlijk een nep debat. Immers, beide nemen geen zitting in het Parlement.  Dat de NPO er toch voor koos om het uit te zenden was natuurlijk vanwege de beladenheid van de thema’s en de zekerheid dat het een hoge kijkdichtheid zou scoren.

Lees verder →

De ballen!

Sportjournalist Ivar Hoekstra verwoordde zijn frustratie over diverse vormen van hufterig gedrag in zijn wekelijkse column van De Limburger. Hij hekelde het gooien van blikjes bier naar burgemeester Femke Halsema tijdens de huldiging van de kersverse landskampioen Ajax.
In het kielzog van dit asociale gedoe haalde hij ook de afscheidsgroet ‘de ballen’ van tv-commentator Jan Smit na afloop van het Eurovisiesongfestival aan en de weigerende hand en bellende gele hesjes bij premier Rutte.

Lees verder →

Waarom?

De krant bezorgen ’s ochtends vroeg heeft zo z’n bijzondere kanten. Als je ’n keer of honderd wordt geconfronteerd met een bericht over Thijs H. op de voorpagina dan kan er van alles met je gebeuren. Gedachten schieten heen en weer om in de loop van de dag hun plaats te vinden.

Waarom?

Zomaar, een dinsdagochtend
De kille wind blaast over over de heide
Honden dartelen vrolijk rond
Baasjes en bazinnen genieten

Op het oog lijkt het een vredig tafereel
Niets duidt op een uitbarsting
Opeens is er de angst, de pijn
Het sterven is naderend

Vogels vliegen op van vreemde geluiden
De honden zijn zich nergens van bewust
Van wat hun begeleiders overkomt
Zij snuffelen en dartelen vrolijk verder

Levens worden abrupt afgebroken
Nabestaanden openen nietsvermoedend de deur
Hun wereld stort in na het bericht
Ouders zijn totaal ontredderd

Kinderen verliezen plotsklaps hun vader of moeder
Een vader en moeder volledig overrompeld
Door het handelen van hun zoon
Harten breken, het verstand staat stil|

Zomaar, een dinsdagochtend,
De wind blaast nog steeds over de heide
Rood-witte linten markeren de gebeurtenis
Witte pakken,speurders zoeken naar sporen

Nieuws verspreidt zich over het land
In het kielzog onbegrip, woede, verdriet
Vragen, veel vragen, nog geen antwoorden
Waarom, waarom, waarom dan toch?

Antwoorden volgen later
Over slachtoffers en dader
Zouden alle vragen worden beantwoord?
Speculaties alom, vooral in de media

In de huizen van enkelen heerst diepe treurnis
Nabestaanden kruipen dicht bij elkaar
Zoeken troost en woorden
Het plotselinge verlies is eindeloos

Op een andere plek zoeken ouders
Naar woorden en antwoorden
Waarom, waarom, waarom dan toch?
Op de heide fluiten de vogels hun lied

© 2019 Jacques Smeets

Herdenken

    2019-05-04 19:47:22 AMSTERDAM – overzicht van het Nationale Monument op de Dam tijdens de nationale dodenherdenking. ANP REMKO DE WAAL

stilte, in gedachten
op de herdenkingsplaatsen
twee minuten ingehouden adem
de wind waait even niet meer

acht slagen vanuit de hoogte
het Wilhelmus klinkt
na de Last Post
zoals elk jaar

stilte, in gedachten
gemengde gevoelens
over oorlog en terreur
over vrede en vrijheid

een gedicht strooit zich uit
over de hoofden vol gedachten
welgemeende voordracht
van een nieuwe generatie

stilte, in gedachten
kapotgemaakte levens
tirannie en onderdrukking
chaos in de wereld

weten en niet-weten
zwijgen, stilzwijgen
schreeuwen, smoren
muziek breekt harten

stilte, in gedachten
kransen en bloemen
sieren de gedenkplaats
elk jaar opnieuw, altijd

een licht knikje of een groet
saluut aan slachtoffers
voelbaar tot op het bot
de stilte schreeuwt om vrede

stilte, in gedachten
vrijheid, onbetaalbaar
vrijheid, voor altijd vrij
blijf herdenken

2019 Jacques Smeets

Liegebeesten

Te gniffelen zaten ze bij Jeroen Pauw aan tafel toen deze begon over de resultaten van een onderzoek dat Donald Trump meer dan 11.000 keer in het afgelopen jaar bewijsbaar had gelogen. Factcheckers van de Washington Post hadden dit vastgesteld. Trump zou gemiddeld per dag zo’n 15 keer liegen.
Lees verder →

Eindbestemming

 

Eindbestemming.

Vogels fluiten, bouwen hun nest
Mensen werken of zijn op weg
Naar gewisse bestemmingen
In opgewekte stemming

Muziek klinkt uit de radio
Reclameboodschappen, het nieuws
Een aanslag in Utrecht
Vooral onzekerheid

24 Oktober 1945
Bijzondere gebeurtenis
73 jaar Verenigde Naties
Vrede, veiligheid en samenwerking

18 maart 2019
Bijzondere gebeurtenis
Tragiek, terreur, slachtoffers
De tram stopt onderweg

De halte niet bereikt
Schoten klinken luid na
Geschreeuw, doodse stilte
De aanslag is gepleegd

Koning, Koningin,
Premier, persconferentie
De wereld luistert mee
Angst, boosheid, treurnis

De verkeersstroom rijdt verder
Bestemmingen zijn gewis
De berichten ebben weg
Reclameboodschappen volgen

Een dag als alle anderen
Vogels fluiten en fladderen
Bouwen hun nest
Nieuw leven in aantocht

Enkele slachtoffers in de tram
Vonden daar hun eindbestemming
De schutter nog voortvluchtig
Zijn bestemming was gewis

De stemming is gedrukt
Rouwen om de doden
Gedachten bij nabestaanden
Eindbestemming.

© Jacques Smeets 2019