Liegebeesten

Te gniffelen zaten ze bij Jeroen Pauw aan tafel toen deze begon over de resultaten van een onderzoek dat Donald Trump meer dan 11.000 keer in het afgelopen jaar bewijsbaar had gelogen. Factcheckers van de Washington Post hadden dit vastgesteld. Trump zou gemiddeld per dag zo’n 15 keer liegen.
Nu is liegen iets heel menselijks. We liegen allemaal, sommigen zelfs tot het barst. Geen probleem volgens sommige onderzoekers. Het hoort bij de menselijke ontwikkeling.
De Erasmus School of Economics hebben er diepgaand onderzoek naar gedaan. Volgens psycholoog Sophie Van der Zee van dit instituut liegen we de hele dag door. Als oud-politieman is liegen mij natuurlijk niet vreemd. Maar wanneer ik tot het besef kom dat ik zelf ook dagelijks lieg, komen al die leugens van anderen in een ander perspectief te staan.

Rianne Kok, pedagoog en onderzoeker bij deze school stelde de volgende vraag ten behoeve van zo’n onderzoek:
‘Wanneer is iets een leugen en wanneer spreek je gewoon de waarheid?’

Zij kwam onder andere tot de volgende conclusie:
‘Bij een leugen probeert iemand bewust een onjuist beeld te scheppen in de ander. Als iemand iets zegt en pas later doorheeft dat de boodschap niet klopte, is dat geen leugen, dan heeft iemand het gewoon fout. Dat is een dunne lijn, die te maken heeft met het verschil tussen fabricatie – iets wat dus echt niet gebeurd is – en concealing, dus iets verbergen.’

Terug naar president Trump. Dat hij liegt dat hij barst was al bekend voordat hij president werd. Dat gold trouwens voor alle kandidaten en dat zal ook volgend jaar zo zijn wanneer de campagne weer losbarst. Ook andere wereldleiders liegen, zoals wij allemaal weten. Cabaretiers zijn de beste leugenaars. Zij doen het met humor, cynisme en sarcasme en krijgen er zelfs voor betaald.
De tafel van Jeroen Pauw was, in dat licht bezien, natuurlijk ook gevuld met liegebeesten. We liegen immers allemaal dat we barsten. Deze keer was Trump het middelpunt van de leugencampagne, maar ze hadden het evengoed dichterbij kunnen zoeken. Kijk en luister maar eens naar de Nederlandse politici, ik kan onze minister-president Mark Rutte net zo goed op de voorgrond te plaatsen. Hij heeft het gezegde ‘aan zijn eerste leugen niet gebarsten en voor zijn tweede niet opgehangen zijn’, heel veel eer aangedaan.

Maar goed, ik ben ook nog niet gebarsten en opgehangen, dus liegen kan op zich niet zoveel kwaad. Je kan het ook anders uitleggen, zoals bijvoorbeeld ‘niet de waarheid zeggen’ of ‘ondeugend zijn’ of ‘er een spelletje van maken’. Er zijn heel wat wegen die naar de een of andere waarheid voeren.
Alhoewel je ook daar weer voorzichtig moet zijn met het trekken van conclusies. In de wetenschap geldt zelfs de ongeschreven regel dat de waarheid van vandaag de leugen van morgen is.

Dus mensen, laten we ons niet druk maken om een leugentje. Ook factcheckers zijn mensen en dus ook leugenaars. Per slot van rekening is liegen moeilijker dan de waarheid vertellen, althans volgens Rianne Kok. Of zou dat ook een leugen zijn?

© 2019Jacques Smeets

Laat een bericht achter.